Brütten Nete Maaş Nasıl Hesaplanır?

Bir iş teklifinde adayların en çok merak ettiği konulardan biri şüphesiz maaştır. Ancak işverenin söylediği brüt maaş ile çalışanın banka hesabına yatan net maaş aynı tutar değildir.

Brüt ücret üzerinden SGK primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi gibi çeşitli yasal kesintiler yapılır. Bunun yanında 2022 yılından itibaren uygulanan asgari ücret istisnası, belirli bir tutara kadar gelir ve damga vergisinin çalışandan alınmamasını sağlamaktadır.

Bu nedenle “60.000 TL brüt maaş alan bir çalışanın eline ne kadar geçer?” sorusunun cevabı yalnızca brütten birkaç kesinti yapmak kadar basit değildir.

Üstelik gelir vergisinin kümülatif matrah üzerinden hesaplanması nedeniyle aynı brüt ücret alan çalışanın yılın farklı aylarında eline geçen net ücret de değişebilir.

Bu yazımızda brütten nete maaş hesaplamasının nasıl yapıldığını, hangi kesintilerin dikkate alındığını ve 2026 yılı güncel rakamları üzerinden örnek hesaplamaları adım adım inceleyeceğiz.

Brüt Maaş ve Net Maaş Nedir?
Öncelikle brüt ve net maaş arasındaki farkı doğru anlamak gerekiyor.

Brüt maaş nedir?
Brüt maaş, çalışanın iş sözleşmesinde veya ücret bordrosunda yer alan ve yasal kesintiler yapılmadan önceki ücretidir.
Başka bir ifadeyle brüt ücret, çalışanın eline geçen para değil; SGK ve vergi hesaplamalarının başlangıç noktasıdır.

Örneğin bir çalışanın aylık brüt ücreti 60.000 TL ise bu tutarın tamamı çalışanın hesabına yatmaz. Bu tutar üzerinden ilgili yasal kesintiler hesaplanır ve kalan tutar çalışana net ücret olarak ödenir.

Net maaş nedir?
Net maaş, brüt ücret üzerinden çalışandan yapılması gereken yasal kesintiler düşüldükten sonra çalışanın eline geçen tutardır.

Basit şekilde ifade edersek:
Brüt Maaş – Çalışan Kesintileri = Net Maaş

Brütten Nete Maaş Hesaplamasında Dikkate Alınan Yasal Kesintiler
Normal bir çalışanının brüt ücretinden hesaplama yapılırken temel olarak şu kalemler dikkate alınır:

• SGK İşçi Primi
• İşsizlik Sigortası İşçi Primi
• Gelir Vergisi
• Damga Vergisi

Emekli olarak çalışmaya devam eden çalışanlarda ise ücret üzerinden yapılan yasal kesintiler normal çalışanlardan farklılık gösterir. Emekli çalışanlar için %7,5 oranında SGDP (Sosyal Güvenlik Destek Primi) uygulanırken, işsizlik sigortası primi kesilmez. Bu nedenle emekli çalışanların brütten nete ücret hesaplamalarında çalışanın emekli olup olmadığı mutlaka dikkate alınmalıdır. Gelir vergisi ve damga vergisi yönünden ise ilgili mevzuatta yer alan genel kurallar uygulanmaya devam eder.

Gelelim şimdi normal statüde ki bir işçinin brüt kazançlarından kesilen bu 4 kalemi nasıl yapıldığını detaylandıralım.

SGK İşçi Primi Nasıl Hesaplanır?
Çalışanın sosyal güvenlik priminin hesaplanmasında esas alınan temel oranlardan biri SGK işçi primidir.
Normal bir çalışandan kesilen pay %14’tür.

Hesaplama şekli:
Brüt Ücret × %14 = SGK İşçi Primi

Örnek üzerinden hesaplayacak olursak;
60.000 TL × %14 = 8.400 TL
60.000 TL brüt ücret alan çalışanın SGK işçi primi 8.400 TL olarak hesaplanmış olur.

İşsizlik Sigortası İşçi Primi Nasıl Hesaplanır?

Çalışanın ücretinden yapılan bir diğer yasal kesinti işsizlik sigortası işçi primidir.
Normal bir çalışandan kesilen işçi payı %1'dir.

Hesaplama şekli:
Brüt Ücret × %1 = İşsizlik Sigortası İşçi Primi
60.000 TL örneğimiz üzerinden gidelim.

60.000 × %1 = 600 TL
Çalışanın ücretinden 600 TL işsizlik sigortası primi kesilir.

Böylece 60.000 TL brüt ücret üzerinden SGK ve işsizlik sigortası kesintileri toplamı:
8.400 + 600 = 9.000 TL olacaktır.

Önemli Not: SGK işçi primi ve işsizlik sigortası işçi primi, her zaman çalışanın brüt ücretinin tamamı üzerinden değil, prime esas kazanç (SGK matrahı) üzerinden hesaplanır. Bu nedenle SGK matrahına dahil olan ve olmayan ödemeler dikkate alınarak hesaplama yapılmalıdır.

Gelir Vergisi Nasıl Hesaplanır?
Brütten nete maaş hesaplamasının en çok dikkat edilmesi gereken bölümlerinden biri gelir vergisidir.
Çünkü gelir vergisi, yalnızca o ay alınan maaşa bakılarak hesaplanmaz. Ücret gelirlerinde Kümülatif Gelir Vergisi Matrahı dikkate alınır.Çalışanın yıl içerisindeki gelir vergisi dilimi değiştikçe net maaşı da değişir.
 

2026 yılında gelir vergisi tablosu

Burada önemli olan nokta şudur:
Çalışanın gelir vergisi matrahı yıl içerisinde biriktikçe daha yüksek vergi dilimine geçebilir.

Örneğin yılın ilk ayında %15'lik dilimde bulunan bir çalışan, ilerleyen aylarda kümülatif matrahının yükselmesiyle %20 veya %27'lik dilime geçebilir.
Bu nedenle “60.000 TL brüt maaş her ay aynı net maaşı verir” demek doğru değildir.

Hesaplama şekli;
Brüt ücretten SGK ve işsizlik sigortası primi çıkarılarak Gelir Vergisi Matrahı bulunur.

60.000 – 8.400 – 600 = 51.000 TL
Gelir vergisi matrahımız 51.000 TL olur.

İlk ayda (ocak) %15'lik dilimde olduğumuzu varsayarsak:
51.000 × %15 = 7.650 TL hesaplanan gelir vergisidir.

Burada unutulmaması gereken Asgari Ücret Gelir Vergisi İstisnasının uygulanmasıdır.

2026 yılında asgari ücret üzerinden gelir vergisi istisnasına esas tutar:

7.650 – 4.211,33 = 3.438,67 TL olarak hesaplanır.

Damga Vergisi Nasıl Hesaplanır?
Son vergi kesintisi ise damga vergisidir. Vergi oranı sabittir. Brüt ücret üzerinden binde 759 oranında kesinti yapılır.

Ancak burada da asgari ücret istisnası nedeniyle önemli bir detay bulunur.
Asgari ücretin brüt tutarına isabet eden kısım için damga vergisi alınmaz. GİB açıklamalarında, asgari ücretin üzerinde ücret alan çalışanlarda da brüt asgari ücrete isabet eden kısmın damga vergisinden istisna olduğu belirtilmektedir.

Hesaplama şekli:
Brüt Ücret × 0,00759 = Damga Vergisi
Brüt Asgari Ücret 33.030 x 0,00759 = 250,70 TL Damga Vergisi İstisnası olarak bulunur.

Örneğimiz üzerinden ilerlersek;
60.000 x 0,00759 = 455,40 TL Gelir Vergisi
455,40 TL’nin tamamı kesilmez. İstisna uygulanır ve kalan tutar ücretten kesilir.
455,40 – 250,70 = 204,70 TL kesilecek damga vergisi olur.

Asgari Ücret İstisnası Brütten Nete Hesaplamayı Nasıl Etkiler?
2022 yılından itibaren ücretlerde uygulanan asgari ücret istisnası, brütten nete hesaplamada oldukça önemli bir yere sahiptir.
2026 yılında brüt asgari ücret 33.030 TL, net asgari ücret ise 28.075,50 TL olarak uygulanmaktadır. Asgari ücret üzerinden SGK işçi primi 4.624,20 TL ve işsizlik sigortası işçi primi 330,30 TL'dir.

Asgari ücret düzeyindeki çalışan için:
33.030 – 4.624,20 – 330,30 = 28.075,50 TL olur.
Bu tutar gelir vergisinden istisna edilir.
Dolayısıyla 2026 yılında asgari ücretli çalışanın ücretinden gelir vergisi ve damga vergisi kesilmez.

Ancak burada sık yapılan bir hata var.
Asgari ücret istisnası yalnızca asgari ücret alan çalışanlara özgü bir uygulama değildir.
Asgari ücretin üzerinde ücret alan çalışanlarda da ilgili ayda asgari ücrete isabet eden gelir vergisi ve damga vergisi istisnası dikkate alınır.
Bir başka önemli nokta ise birden fazla işverenden ücret alınmasıdır. Böyle bir durumda asgari ücret istisnası yalnızca en yüksek ücretin elde edildiği işverende uygulanır.

Brütten Nete Maaş Hesaplama Örneği: Adım Adım Uygulamalı Anlatım
Şimdi yukarıdaki yaptığımız örneği adım adım inceleyelim.

Bir çalışanın aylık brüt maaşı 60.000 TL olsun.
Çalışanın:

• Ek ödemesi bulunmuyor.
• BES kesintisi bulunmuyor.
• İcra veya başka bir özel kesintisi bulunmuyor.
• Normal bir çalışan olduğunu kabul ediyoruz.
• Hesaplamayı yılın ilk ayında, yani kümülatif vergi matrahının 0 olduğu varsayımıyla yapıyoruz.
• SGK matrahı da 60.000 TL’dir.

SGK İşçi Primi
60.000 × %14 = 8.400 TL

İşsizlik Sigortası İşçi Primi
60.000 × %1 = 600 TL

Gelir Vergisi Matrahı
Brüt ücretten SGK ve işsizlik sigortası primi çıkarılır.
60.000 – 8.400 – 600 = 51.000 TL
Gelir vergisi matrahımız 51.000 TL olur.

İlk ayda %15'lik dilimde olduğumuzu varsayarsak:
51.000 × %15 = 7.650 TL hesaplanan gelir vergisidir.
Ancak asgari ücret gelir vergisi istisnası uygulanır.

2026 yılında asgari ücret üzerinden gelir vergisi istisnasına esas tutar:
28.075,50 TL × %15 = 4.211,33 TL olur.
Dolayısıyla çalışanın ödeyeceği gelir vergisi:
7.650 – 4.211,33 = 3.438,67 TL olarak hesaplanır.

Damga Vergisi
60.000 x 0,00759 = 455,40 TL Gelir Vergisi
455,40 TL’nin tamamı kesilmez. İstisna uygulanır ve kalan tutar ücretten kesilir.
455,40 – 250,70 = 204,70 TL kesilecek damga vergisi olur.

Şimdi bütün kesintileri bir araya getirelim:
60.000 TL Brüt Ücret
– 8.400 TL SGK İşçi Primi
– 600 TL İşsizlik Sigortası
– 3.438,67 TL Gelir Vergisi
– 204,70 TL Damga Vergisi
60.000 – 8.400 – 600 – 3.438,67 – 204,70 = 47.356,62 TL
Net Maaş: 47.356,62 TL

Brütten Nete Maaş Hesaplarken En Sık Yapılan Hatalar
Maaş hesaplamalarında özellikle aşağıdaki hatalarla sık karşılaşılmaktadır.

1. Brüt maaştan yalnızca SGK primini düşmek
“Brütten %14 SGK'yı çıkarınca net maaş bulunur” şeklindeki yaklaşım doğru değildir.
İşsizlik sigortası, gelir vergisi ve damga vergisi gibi diğer unsurlar da dikkate alınmalıdır.
2. Gelir vergisini her ay %15 kabul etmek
Bu da en sık yapılan hatalardan biridir.
Gelir vergisi kümülatif matrah üzerinden hesaplandığı için çalışan yıl içinde farklı vergi dilimlerine geçebilir.
3. Asgari ücret istisnasını göz ardı etmek
2022 yılından itibaren uygulanan asgari ücret istisnası, özellikle asgari ücretin üzerinde maaş alan çalışanların net ücret hesabında da dikkate alınmalıdır.
4. Damga vergisini brüt ücretin tamamından hesaplamak
Asgari ücrete isabet eden kısım için damga vergisi istisnası bulunduğundan, standart hesaplamada brüt ücretin tamamı üzerinden damga vergisi hesaplamak hatalıdır.
5. Prim ve ikramiyeleri hesaba katmamak
Çalışana aynı ay içerisinde maaş dışında prim, ikramiye, mesai veya benzeri ücret niteliğinde ödemeler yapılabilir.
GİB'in açıklamasına göre bu ödemeler ücret olarak değerlendirildiğinde kümülatif matrah hesabında dikkate alınır.

Sonuç olarak baktığımızda,
Brütten nete maaş hesaplama, ilk bakışta yalnızca birkaç kesintinin brüt ücretten çıkarılması gibi görünse de aslında SGK, işsizlik sigortası, gelir vergisi, damga vergisi, asgari ücret istisnası ve kümülatif vergi matrahının birlikte değerlendirilmesini gerektiren bir süreçtir.
Özellikle çalışanlar açısından en önemli konu, iş tekliflerinde belirtilen brüt maaşın doğrudan banka hesabına yatacak tutar olmadığını bilmektir.
İşverenler açısından ise doğru bordro hesaplaması; çalışanın ücretinin doğru ödenmesi kadar SGK ve vergi yükümlülüklerinin doğru yerine getirilmesi açısından da önemlidir.

Bu nedenle bir maaş teklifini değerlendirirken yalnızca:
Brüt maaş kaç TL? sorusunu sormak yerine;
Net maaşım yaklaşık ne olacak, yıl içerisinde vergi dilimim nasıl değişecek, yan haklarım neler ve toplam yıllık kazancım ne olacak? sorularını birlikte değerlendirmek daha doğru bir yaklaşım olacaktır.