İş hayatında özellikle şantiye, saha operasyonları, enerji projeleri, güvenlik hizmetleri ve vardiyalı çalışma düzenlerinde sıkça karşılaşılan uygulamalardan biri hafta tatillerinin biriktirilerek toplu şekilde kullandırılmasıdır. Uygulamada bazı işverenler çalışanların belirli bir süre aralıksız çalışmasının ardından birkaç günlük veya haftalık toplu izin kullandırılmasının hafta tatili yükümlülüğünü yerine getirdiğini düşünmektedir.
Ancak İş Hukuku açısından durum sanıldığı kadar basit değildir. Yargıtay’ın konuya ilişkin vermiş olduğu kararlar, hafta tatili hakkının işçinin temel dinlenme haklarından biri olduğunu ve belirli şartlar dışında toplu şekilde kullandırılmasının hukuki sonuç doğurmayacağını ortaya koymaktadır.
Hafta Tatili Hakkı Nedir?
4857 Sayılı İş Kanunu’nun 46. maddesine göre işçi, yedi günlük zaman dilimi içerisinde en az yirmi dört saat kesintisiz hafta tatiline hak kazanır. Kanun koyucunun amacı yalnızca işçiye izin verilmesi değil, düzenli ve sürekli dinlenmesinin sağlanmasıdır.
Bu nedenle hafta tatili;
• Kesintisiz en az 24 saat olmalıdır.
• Haftalık olarak kullandırılmalıdır.
• Sonradan telafi edilemez.
• Biriktirilerek toplu izin şeklinde kullandırılamaz.
İşverenin farklı uygulamalar geliştirmesi veya işçinin bu uygulamaya onay vermesi, hafta tatilinin hukuki niteliğini değiştirmemektedir.
Yargıtayın Değerlendirmesi
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 18.01.2021 tarihli, 2020/4485 Esas ve 2021/1169 Karar sayılı ilamında konu ayrıntılı şekilde değerlendirilmiştir.
Karara konu olayda işçi, belirli dönemlerde toplu izin kullanmakta olup bu izinlerin hafta tatili yerine geçtiği savunulmuştur. Ancak Yargıtay, hafta tatilinin toplu kullandırılmasının mümkün olmadığına hükmetmiştir.
Bununla birlikte Yargıtay önemli bir ayrım yapmıştır.
İşçi izin kullandığı dönemlerde, izin başlangıcındaki ilk günün önceki altı günlük çalışmanın ardından gelen hafta tatili olarak değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Buna göre işçinin kullandığı her toplu izin süresi tamamen hafta tatili sayılmayacak, yalnızca her izin döneminin başlangıcında bir günlük hafta tatili kullanıldığı kabul edilecektir.
Bu yaklaşım, hafta tatili alacaklarının hesaplanmasında önemli sonuçlar doğurmaktadır.
Hafta Tatili Ücreti Nasıl Hesaplanmalıdır?
Kararda dikkat çeken bir diğer husus ücret hesaplamasıdır.
Yargıtay’a göre işçi izin kullandığı dönemlerde ücretini almaya devam etmişse, hafta tatili alacağı hesaplanırken işçiye tam ücret değil yalnızca zamlı kısmın ödenmesi gerekir.
Çünkü işçinin bir günlük normal ücreti zaten ödenmiştir. Bu nedenle ayrıca aynı gün için yeniden tam ücret ödenmesi mükerrer ödeme sonucunu doğuracaktır.
Mahkemelerin hesaplama yaparken;
• İşçinin kaç farklı izin dönemine çıktığını,
• Bu izinlerin sürelerini,
• Ücret ödemelerinin nasıl yapıldığını,
• Her izin döneminde kullanılabilecek hafta tatili sayısını
ayrıntılı şekilde değerlendirmesi gerekmektedir.
İşverenler Açısından Riskler Neler?
Uygulamada özellikle saha çalışanlarının bulunduğu sektörlerde hafta tatillerinin ay sonunda toplu kullandırıldığı görülmektedir.
Ancak yıllar sonra açılabilecek işçilik alacağı davalarında;
• Hafta tatili ücret alacağı,
• Fazla çalışma alacağı,
• Ulusal bayram ve genel tatil alacağı,
• Kıdem ve ihbar tazminatı hesaplamaları
bakımından ciddi maliyetlerle karşılaşılabilmektedir.
Bu nedenle işverenlerin hafta tatillerini düzenli olarak kullandırmaları, puantaj kayıtlarını doğru tutmaları ve çalışma sürelerini eksiksiz belgelemeleri büyük önem taşımaktadır.
Sonuç
Yargıtay’ın 18.01.2021 tarihli kararı, hafta tatilinin temel bir dinlenme hakkı olduğunu ve sonradan toplu şekilde kullandırılarak telafi edilemeyeceğini açıkça ortaya koymaktadır.
Her ne kadar işçinin kullandığı izin dönemlerinin başlangıcında bir günlük hafta tatili kullanıldığı kabul edilse de, toplu izin sürelerinin tamamının hafta tatili olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.
Bu nedenle işverenlerin çalışma modellerini ve bordro süreçlerini gözden geçirmeleri, ileride karşılaşabilecekleri işçilik alacağı risklerini azaltmaları açısından önem taşımaktadır.
YARGITAY KARARI
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
Tarih: 18.01.2021
Esas No: 2020/4485
Karar No: 2021/1169
"...hafta tatilinin toplu kullandırılması mümkün değildir şeklindeki tespit doğru olmakla birlikte davacı hafta tatili iznine çıktığında bunun ilk günü izne çıkmadan önceki altı günlük çalışmadan sonraki hafta tatili olacağından davacının hafta tatiline çıktığı her izin dönemi için bir gün hafta tatili kullandığı kabul edilmelidir.
Ayrıca davacı bu izin dönemlerinde ücretini almaya devam ettiğinden davacının hafta tatili ücretinin sadece zamsız kısmını alması gerektiği de gözetilmelidir. Mahkemece yapılacak iş hafta tatili izin belgelerinden davacının kaç hafta tatiline çıktığı tespit edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile hafta tatili ücreti talebinin hüküm altına alınması hatalıdır."
HRD DANIŞMANLIK HAKKINDA
HRD Danışmanlık olarak işletmelere İnsan Kaynakları, İş Hukuku, SGK Mevzuatı, Bordro ve Teşvik Danışmanlığı alanlarında profesyonel destek sunuyoruz.
Hizmetlerimiz arasında;
• Bordro Dış Kaynak Hizmetleri
• İş Hukuku ve SGK Uygulamaları Danışmanlığı
• İnsan Kaynakları Süreçlerinin Kurulumu
• İşe Giriş ve Özlük Dosyası Sistemleri
• Ücret Yönetimi ve Yan Haklar Danışmanlığı
• SGK Teşvik Danışmanlığı
• Ar-Ge Merkezi ve Teknopark Personel Süreçleri Danışmanlığı
• Çalışma Bakanlığı ve SGK Denetim Süreçlerine Hazırlık
• İnsan Kaynakları Eğitim ve Gelişim Programları
alanlarında hizmet veriyoruz.
İletişim
HRD Danışmanlık
Telefon: 0850 850 04 73
E-posta: bilgi@hrddanismanlik.com
Web: www.hrddanismanlik.com
LinkedIn: HRD Danışmanlık
İş Hukuku, SGK ve Bordro süreçlerinizle ilgili sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz
