Fazla çalışma, iş hayatında hem işverenler hem de çalışanlar açısından en fazla uyuşmazlık yaşanan konuların başında geliyor. Özellikle üretim, hizmet, perakende, lojistik ve operasyon ağırlıklı sektörlerde yoğun çalışma dönemleri nedeniyle fazla mesai uygulamaları gündeme gelebiliyor.
Ancak fazla çalışma konusunda yalnızca ücretin ödenip ödenmediğine bakmak yeterli değil. Çalışma sürelerinin yasal sınırlara uygunluğu, işçinin fazla çalışmaya ilişkin onayı, günlük ve haftalık çalışma süreleri, işverenin çalışma düzenini nasıl yönettiği ve işçinin itirazlarına nasıl karşılık verdiği de hukuki değerlendirmede önem taşıyor.
4857 sayılı İş Kanunu'nda yıllık fazla çalışma süresi için 270 saatlik bir üst sınır öngörülüyor. Bu sınırın aşılması işveren açısından mevzuata aykırılık oluştururken, ortaya çıkan her aykırılığın otomatik olarak işçiye kıdem tazminatı hakkı kazandırdığı söylenebilir mi?
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 13 Nisan 2026 tarihli kararı, tam da bu soruya ilişkin dikkat çekici değerlendirmeler içeriyor.
1. İş Kanunu'na göre yıllık 270 saat fazla çalışma sınırı nedir?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 41. maddesine göre fazla çalışma, genel olarak haftalık 45 saatlik çalışma süresini aşan çalışmalardır.
Kanun kapsamında fazla çalışma için temel kurallar şöyledir:
- Haftalık normal çalışma süresi genel olarak 45 saattir.
- Her bir saat fazla çalışma için normal saatlik ücret yüzde 50 artırımlı ödenir.
- Fazla çalışma yaptırılabilmesi için işçinin onayının alınması gerekir.
- Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda 270 saati aşamaz.
Dolayısıyla yıllık 270 saat sınırı, işverenin olağan çalışma düzeni içerisinde aşabileceği bir hedef veya esnek çalışma kotası değildir. Kanunla belirlenmiş bir üst sınırdır.
İşçinin fazla çalışma ücretinin ödenmiş olması da bu sınırın aşılmasını hukuka uygun hâle getirmez.
Burada birbirinden farklı iki hukuki konu bulunmaktadır:
1. İşverenin fazla çalışma mevzuatına uygun davranıp davranmadığı.
2. İşçinin bu çalışma nedeniyle iş sözleşmesini haklı nedenle feshedip kıdem tazminatı talep edip edemeyeceği.
Yargıtay'ın incelediği uyuşmazlığın merkezinde de bu ayrım yer almaktadır.
2. 270 saatten fazla çalışmak işçiye doğrudan kıdem tazminatı hakkı verir mi?
Bu sorunun yanıtı, her olayda otomatik olarak evet değildir.
İş Kanunu'nun 24. maddesi kapsamında işçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı bulunabilmesi için kanunda öngörülen fesih nedenlerinden birinin somut olayda gerçekleşmesi gerekir.
Yasal çalışma sürelerinin aşılması, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin ihlali veya işçinin çalışma koşullarına ilişkin diğer haklarının ihlal edilmesi, olayın özelliklerine göre haklı fesih değerlendirmesine konu olabilir.
Ancak fazla çalışma ücretlerinin ödenmiş olduğu, işçinin bu çalışmaya zorlanmadığı ve uyuşmazlığın diğer özelliklerinin farklı olduğu durumlarda hukuki sonuç değişebilir.
Bu nedenle yıllık 270 saat sınırının aşılması ile kıdem tazminatına hak kazanılması aynı hukuki mesele olarak değerlendirilmemelidir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin yeni tarihli kararı, özellikle ücreti ödenen ancak yasal sınırı aşan çalışmalar bakımından önemli bir değerlendirme ortaya koymaktadır.
3. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2026 tarihli kararı: Olay nasıl gelişti?
İncelenen uyuşmazlıkta çalışan, 13 Şubat 2006 ile 21 Aralık 2021 tarihleri arasında aynı işyerinde çalışmıştır.
İşçi, iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğini ileri sürerek kıdem tazminatı, kullanılmayan yıllık izin ücreti ve kıdeme bağlı ikramiye alacaklarının ödenmesini talep etmiştir.
Çalışanın iddiaları arasında özellikle şu hususlar bulunmaktadır:
- Yılda ortalama 700 saat fazla çalışma yaptırılması,
- Günlük 11 saatin üzerinde çalıştırılması,
- Gece çalışmalarında 7,5 saatlik sınırın aşılması,
- Yoğun çalışma temposunun sağlık durumunu olumsuz etkilemesi,
- İşverenin gözetme borcunu yerine getirmemesi.
Çalışan, uzun yıllar devam eden yoğun çalışma temposunun sağlık sorunlarını artırdığını ve bu nedenle iş sözleşmesini haklı nedenle sona erdirdiğini savunmuştur.
İşveren ise çalışanın kendi iradesi dışında fazla çalışmaya zorlanmadığını, fazla çalışma konusunda baskı bulunmadığını, iş sağlığı ve güvenliği yönünden aykırı bir durum olmadığını ve kıdem tazminatı hakkının doğmadığını ileri sürmüştür.
Uyuşmazlık bu iddialar çerçevesinde önce İş Mahkemesinde, ardından Bölge Adliye Mahkemesinde ve son olarak Yargıtay incelemesinde değerlendirilmiştir.
4. Bölge Adliye Mahkemesi hangi gerekçelerle kıdem tazminatı talebini reddetti?
İlk derece mahkemesi, çalışanın iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğini kabul ederek kıdem tazminatı ödenmesine karar vermiştir.
Ancak dosyanın istinaf incelemesinde değerlendirme değişmiştir.
Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, özellikle işçinin fesih ihtarnamesinin içeriği ve fazla çalışma ücretlerinin ödenmiş olması üzerinde durmuştur.
Kararda öne çıkan değerlendirmeler şunlardır:
Fesih ihtarnamesinin içeriği önem taşıdı.
İşçinin fesih ihtarnamesinde yıllık 270 saatlik fazla çalışma sınırının aşıldığını ve artık sağlığının bu şekilde çalışmaya elvermediğini belirttiği değerlendirilmiştir.
Buna karşılık günlük 11 saati aşan çalışmalar ve gece çalışma sürelerine ilişkin iddiaların fesih ihtarnamesinde aynı şekilde ileri sürülmediği dikkate alınmıştır.
Fazla çalışma ücretlerinin ödenmediği iddia edilmedi.
Dosyadaki değerlendirmede, 270 saati aşan fazla çalışmaların karşılığının ödenmediğine ilişkin bir iddianın bulunmadığı belirtilmiştir.
İşçinin fazla çalışmaya ilişkin iradesi ve çalışma koşulları değerlendirildi.
Fazla çalışma yapılmasına ilişkin onay ve çalışmanın karşılığının ödenmesi de uyuşmazlığın değerlendirilmesinde dikkate alınmıştır.
Bölge Adliye Mahkemesi, bu gerekçelerle kıdem tazminatı talebinin reddine, yıllık izin alacağının ise yeniden hesaplanarak kısmen kabulüne karar vermiştir.
5. Yargıtay'ın dikkat çeken değerlendirmesi: Ücreti ödenen yasak çalışmada zorlama unsuru
Dosyayı temyiz incelemesinden geçiren Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Bölge Adliye Mahkemesinin kararını onamıştır.
Kararın en dikkat çekici bölümü, ücreti ödenerek yaptırılan ancak yasal sınırları aşan çalışmaların haklı fesih nedeni sayılmasına ilişkin değerlendirmedir.
Yargıtay, kararında şu hukuki yaklaşımı ortaya koymuştur:
«Kural olarak yasak çalışma yaptırılması, işçiye haklı nedenle fesih hakkı verir. Bununla birlikte ücreti ödenerek yaptırılan yasak çalışmanın haklı nedenle fesih sebebi yapılabilmesi için, işçinin bu tür bir çalışmaya zorlanması gerekir.»
Daire, bu değerlendirmesini şöyle açıklamıştır:
İşçi, ücreti ödenerek yaptırılan yasak çalışmayı bundan böyle kabul etmeyeceğine yönelik iradesini işverene bildirmesine rağmen işveren tarafından yasak çalışmaya zorlanıyorsa işçi haklı nedenle fesih hakkını kullanabilir.
Bu değerlendirme, fazla çalışma uyuşmazlıklarında yalnızca bordro ve ödeme kayıtlarının değil, işçinin çalışma koşullarına ilişkin iradesinin ve işverenin bu iradeye verdiği karşılığın da önem taşıdığını göstermektedir.
Ancak bu gerekçe, yıllık 270 saatlik sınırın aşılmasını hukuka uygun hâle getirmemektedir. İşverenin çalışma sürelerine ilişkin mevzuat yükümlülükleri devam etmektedir.
6. Bu karar işverenler ve insan kaynakları yöneticileri açısından ne anlama geliyor?
Karar, işverenlerin fazla çalışma süreçlerini yalnızca ücret ödeme yükümlülüğü üzerinden yönetmemesi gerektiğini bir kez daha ortaya koymaktadır.
Fazla çalışma uygulamalarında birbirinden bağımsız ancak birbiriyle ilişkili birden fazla kontrol alanı bulunmaktadır.
A. Yıllık 270 saatlik sınır personel bazında takip edilmeli
Fazla çalışma sürelerinin yalnızca aylık bordro üzerinden kontrol edilmesi yeterli değildir.
Her çalışanın yıl içerisindeki toplam fazla çalışma süresi ayrı ayrı izlenmelidir.
Özellikle dönemsel yoğunluğu yüksek işletmelerde yılın ilk aylarında oluşan fazla çalışma birikimi, yılın geri kalanında ciddi bir mevzuat riskine dönüşebilir.
B. Günlük 11 saatlik çalışma sınırı ayrıca kontrol edilmeli
4857 sayılı İş Kanunu'nun 63. maddesi ve İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği kapsamında günlük çalışma süresi 11 saati aşamaz.
Yıllık 270 saatlik sınırın altında kalınması, günlük çalışma süresine ilişkin sınırlara uyulduğu anlamına gelmez.
Bu nedenle günlük çalışma süreleri ile yıllık fazla çalışma toplamları birlikte değerlendirilmelidir.
C. Gece çalışmalarında özel sınırlara dikkat edilmeli
İş Kanunu'nun 69. maddesi ve ilgili düzenlemeler kapsamında gece çalışması bakımından özel kurallar bulunmaktadır.
Genel kural olarak gece çalışması 7,5 saati aşamaz. Kanunda ve ilgili düzenlemelerde belirli sektörler için istisnalar bulunduğundan, çalışma düzeni sektör ve işin niteliğine göre ayrıca incelenmelidir.
D. Fazla çalışma onayları ve işçi itirazları kayıt altına alınmalı
Fazla çalışma için işçinin onayının alınması yasal bir gerekliliktir.
Bununla birlikte onay alınmış olması, işverene yasal sınırları aşma yetkisi vermez.
İşçinin fazla çalışmaya ilişkin itirazları, çalışmaya devam etmek istemediğine yönelik bildirimleri ve işverenin bu bildirimlere verdiği yanıtlar kayıt altına alınmalı ve hukuki açıdan değerlendirilmelidir.
E. Bordro, puantaj ve banka kayıtları birbiriyle uyumlu olmalı
Fazla çalışma uyuşmazlıklarında yalnızca bordroda fazla mesai gösterilmiş olması yeterli bir kontrol yaklaşımı değildir.
Aşağıdaki kayıtların birlikte değerlendirilmesi gerekir:
- Puantaj ve devam kontrol kayıtları,
- Vardiya ve çalışma çizelgeleri,
- Fazla çalışma onayları,
- Fazla çalışma hesaplamaları,
- Ücret bordroları,
- Banka ödeme kayıtları.
Bu kayıtların birbiriyle tutarlı olması, hem işverenin mevzuata uyumunun izlenmesi hem de olası iş uyuşmazlıklarında ispat süreçlerinin sağlıklı yürütülmesi açısından önemlidir.
7. İşverenler için fazla çalışma riskini azaltacak kontrol listesi
Fazla çalışma süreçlerinde hukuki ve operasyonel riskleri azaltmak isteyen işletmelerin aşağıdaki kontrolleri düzenli olarak gerçekleştirmesi önerilir:
1. Her çalışanın yıllık fazla çalışma toplamı takip ediliyor mu?
2. Günlük 11 saatlik çalışma sınırına uyuluyor mu?
3. Gece çalışmalarına ilişkin özel sınırlamalar kontrol ediliyor mu?
4. Fazla çalışma için gerekli işçi onayları mevcut mu?
5. Gerçekleşen fazla çalışma süreleri doğru şekilde kaydediliyor mu?
6. Fazla çalışma ücretleri mevzuata uygun hesaplanıyor mu?
7. Bordroda gösterilen fazla mesai tutarları banka ödemeleriyle örtüşüyor mu?
8. İşçilerin fazla çalışmaya ilişkin itirazları kayıt altına alınıyor mu?
9. Çalışma düzeni, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri açısından değerlendiriliyor mu?
10. İş sözleşmesi fesihlerinde bildirilen fesih nedenleri ve yasal süreler dikkatle inceleniyor mu?
Bu kontrollerin düzenli yapılması, yalnızca kıdem tazminatı uyuşmazlıklarını önlemek açısından değil, işletmenin genel iş hukuku uyumunu güçlendirmek bakımından da önem taşır.
8. HRD Danışmanlık ile bordro ve çalışma süreleri süreçlerinizi güvence altına alın
Fazla çalışma uygulamalarında yapılan hatalar yalnızca bordro hesaplamalarını etkilemez. İşverenin iş hukuku kapsamındaki sorumlulukları, çalışan memnuniyeti, iş gücü planlaması ve olası işçilik alacakları üzerinde de doğrudan etkili olabilir.
HRD Danışmanlık olarak işletmelerin bordro, insan kaynakları ve çalışma mevzuatı süreçlerini bütüncül bir yaklaşımla ele alıyoruz.
Bordro Outsourcing ve Bordro Yönetimi
Çalışan ücretlerinin, fazla çalışma karşılıklarının ve diğer bordro kalemlerinin mevzuata uygun şekilde hesaplanması, kontrol edilmesi ve raporlanmasına yönelik profesyonel bordro hizmetleri sunuyoruz.
İş ve SGK Hukuku Danışmanlığı
İş Kanunu, SGK mevzuatı, çalışma süreleri, iş sözleşmeleri, fesih süreçleri, işçilik alacakları ve işveren yükümlülükleri konusunda şirketlere danışmanlık desteği sağlıyoruz.
SGK ve İstihdam Teşvik Danışmanlığı
İşletmelerin yararlanabileceği SGK ve İŞKUR teşviklerini analiz ediyor, uygun teşviklerin tespit edilmesi ve doğru şekilde uygulanması için destek veriyoruz.
İnsan Kaynakları ve Kurumsal Danışmanlık
İnsan kaynakları süreçlerinin geliştirilmesi, özlük dosyalarının yönetimi, personel süreçlerinin mevzuata uygun yürütülmesi ve kurumsal uygulamaların iyileştirilmesine katkı sağlıyoruz.
HRD Danışmanlık olarak hedefimiz yalnızca bordro hesaplamak değil; işletmelerin insan kaynakları, bordro ve çalışma mevzuatı süreçlerini doğru, sürdürülebilir ve denetlenebilir bir yapıya kavuşturmaktır.
Bordro ve insan kaynakları süreçlerinizde mevzuat risklerini kontrol altına almak, operasyonel yükünüzü azaltmak ve profesyonel danışmanlık desteği almak için HRD Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Web: https://hrddanismanlik.com/
9. İlgili Yargıtay Kararı ve Hukuki Dayanaklar
Yargıtay Kararının Künyesi
Mahkeme: T.C. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
Esas No: 2026/972 E.
Karar No: 2026/3084 K.
Karar Tarihi: 13.04.2026
İlk Derece Mahkemesi: Kocaeli 7. İş Mahkemesi
İlk Derece Dosya No: 2022/20 E., 2023/169 K.
Bölge Adliye Mahkemesi: Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
Bölge Adliye Mahkemesi Dosya No: 2023/1970 E., 2025/2135 K.
Uyuşmazlık Konusu: Yıllık 270 saatlik fazla çalışma sınırının aşılması, yasak çalışma ve haklı nedenle fesih.
Kararın Sonucu: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, temyiz edilen Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına oy birliğiyle karar vermiştir.
İlgili Mevzuat
- 4857 sayılı İş Kanunu Madde 24 – İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı.
- 4857 sayılı İş Kanunu Madde 41 – Fazla çalışma ve fazla çalışma ücreti.
- 4857 sayılı İş Kanunu Madde 63 – Çalışma süresi.
- 4857 sayılı İş Kanunu Madde 69 – Gece çalışması.
- İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği.
- İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği.
Hukuki bilgilendirme notu: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Yargıtay kararındaki değerlendirmeler somut olayın koşullarına ilişkindir. Benzer uyuşmazlıklarda fesih bildirimi, çalışma kayıtları, ödeme belgeleri ve ilgili mevzuat birlikte değerlendirilmelidir. Bu içerik hukuki mütalaa veya somut olaya yönelik hukuki danışmanlık yerine geçmez.