Çalışanın Çocuğuna Verilen Kırtasiye Yardımı Bordroda Nasıl Gösterilir? Ayni ve Nakdi Kırtasiye Yardımının SGK ve Vergi Uygulaması
Yeni eğitim-öğretim döneminin başlamasıyla birlikte birçok işveren, çalışanlarının okul çağındaki çocuklarına kırtasiye yardımı sağlamaktadır. Bu yardımlar sosyal sorumluluk ve çalışan bağlılığı açısından önemli bir uygulama olmakla birlikte, bordro ve SGK işlemleri açısından doğru sınıflandırılmalıdır.
Çalışanın Çocuğuna Verilen Kırtasiye Yardımı Bordroda Nasıl Gösterilir?
Ayni ve Nakdi Kırtasiye Yardımının SGK ve Vergi Uygulaması
Yeni eğitim-öğretim döneminin başlamasıyla birlikte birçok işveren, çalışanlarının okul çağındaki çocuklarına kırtasiye yardımı sağlamaktadır. Bu yardımlar sosyal sorumluluk ve çalışan bağlılığı açısından önemli bir uygulama olmakla birlikte, bordro ve SGK işlemleri açısından doğru sınıflandırılmalıdır. Çünkü kırtasiye yardımının bordroda nasıl gösterileceği ve SGK primine tabi olup olmayacağı, yardımın ayni veya nakdi olarak verilmesine göre değişmektedir.
Çalışanın Çocuğuna Verilen Kırtasiye Yardımı Nedir?
Kırtasiye yardımı; işveren tarafından çalışanların eğitim çağındaki çocuklarının okul ihtiyaçlarına destek olmak amacıyla yapılan sosyal yardımdır.
Uygulamada yardım; defter, kalem, kitap, okul çantası, eğitim materyalleri, kırtasiye ürünleri, nakit ödeme şeklinde gerçekleştirilebilmektedir. Mevzuat açısından belirleyici unsur yardımın ayni veya nakdi olarak sağlanmasıdır.
Kırtasiye Yardımı Ayni Olarak Verilirse Bordroda Nasıl Gösterilir?
İşveren tarafından kırtasiye ürünlerinin doğrudan satın alınarak çalışana verilmesi ayni yardım olarak değerlendirilir.
Örneğin; Okul çantası verilmesi, kırtasiye seti dağıtılması, defter ve kitap teslim edilmesi, ayni yardım kapsamındadır. Ayni yardımlar bilgi amaçlı olarak bordroda izlenebilmekle birlikte SGK prime esas kazanç matrahına dahil edilmez.
Örnek bordro gösterimi ise,
|
Bordro Unsuru
|
Tutar
|
|
Brüt Ücret
|
40.000 TL
|
|
Ayni Kırtasiye Yardımı
|
2.000 TL
|
|
SGK Prime Esas Kazanç
|
40.000 TL
|
Nakdi Kırtasiye Yardımı Bordroda Nasıl Gösterilir?
İşveren tarafından çalışana doğrudan para ödenmesi durumunda yardım nakdi yardım niteliği kazanır. Örneğin;
- Maaşla birlikte ödeme yapılması,
- Banka hesabına eğitim desteği yatırılması,
- Bordroda sosyal yardım adı altında nakit ödeme yapılması,
nakdi yardım olarak değerlendirilir. Nakdi yardımlar ücret niteliğinde olduğundan bordroda ayrı bir kazanç kalemi olarak gösterilir ve SGK matrahına dahil edilir.
Örnek Bordro Gösterimi
|
Bordro Unsuru
|
Tutar
|
|
Brüt Ücret
|
40.000 TL
|
|
Nakdi Kırtasiye Yardımı
|
2.000 TL
|
|
SGK Prime Esas Kazanç
|
42.000 TL
|
Ayni veya Nakdi Kırtasiye Yardımı SGK Primine Tabi midir?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 80'inci maddesi uyarınca ayni yardımlar prime esas kazanca dahil edilmemektedir.
Bu nedenle işveren tarafından doğrudan verilen okul çantası, defter, kalem, kitap, eğitim seti gibi yardımlar için SGK primi hesaplanmaz. Buna karşılık çalışana para olarak yapılan kırtasiye yardımları ücret niteliğinde kabul edildiğinden prime esas kazanca dahil edilir ve SGK primine tabi tutulur.
SGK Açısından Karşılaştırma
|
Uygulama
|
Ayni Yardım
|
Nakdi Yardım
|
|
SGK İşçi Primi
|
Hesaplanmaz
|
Hesaplanır
|
|
SGK İşveren Primi
|
Hesaplanmaz
|
Hesaplanır
|
|
Prime Esas Kazanca Dahil Edilir mi?
|
Hayır
|
Evet
|
|
SGK Matrahını Artırır mı?
|
Hayır
|
Evet
|
Ayni veya Nakdi Kırtasiye Yardımından Gelir Vergisi Kesilir mi?
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 61'inci maddesinde ücret; para ile ödenen veya para ile temsil edilebilen menfaatler olarak tanımlanmıştır. Kırtasiye yardımları için Gelir Vergisi Kanunu'nda özel bir gelir vergisi istisnası bulunmamakta ve işveren tarafından çalışanlara ayni (mal veya kırtasiye seti şeklinde) olarak yapılan kırtasiye yardımları, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre ücret sayılır ve gelir vergisine tabidir.
Ayni veya Nakdi Kırtasiye Yardımından Damga Vergisi Kesilir mi?
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu kapsamında ücret ödemeleri damga vergisine tabidir. Nakdi kırtasiye yardımları ücret niteliğinde olduğundan damga vergisine konu olur. Çalışanlara sağlanan ayni kırtasiye yardımı, Gelir Vergisi Kanunu (GVK md. 61) kapsamında ücret sayılır ve istisna bulunmadığı sürece damga vergisine tabidir.
Nakdi Kırtasiye Yardımının İşveren Maliyeti Nasıl Hesaplanır?
Nakdi yardımların işverene maliyeti yalnızca ödenen tutardan ibaret değildir. SGK ve işsizlik sigortası işveren payları da dikkate alınmalıdır.
Örneğin işveren tarafından çalışana 2.000 TL brüt kırtasiye yardımı yapıldığı varsayacak olursak maliyet hesaplaması;
|
Hesaplama Kalemi
|
Ayni Yardım
|
Nakdi Yardım
|
|
Yardım Tutarı
|
2.000 TL
|
2.000 TL
|
|
SGK İşçi Primi (%14)
|
Yok
|
280 TL
|
|
İşsizlik Sigortası İşçi Primi (%1)
|
Yok
|
20 TL
|
|
SGK İşveren Primi (%15,75)*
|
Yok
|
315 TL
|
|
İşsizlik Sigortası İşveren Primi (%2)
|
Yok
|
40 TL
|
|
Toplam İşveren Maliyeti
|
2.000 TL
|
2.355 TL
|
* 5 puanlık SGK prim teşviki uygulandığı varsayılmıştır.
Sonuç olarak çalışanın çocuğuna yönelik kırtasiye yardımlarında SGK uygulaması açısından temel belirleyici unsur yardımın ayni veya nakdi olarak verilmesidir. Ayni yardımlar prime esas kazanca dahil edilmezken, nakdi yardımlar ücret niteliğinde değerlendirilerek SGK primine tabi tutulmaktadır. Bu nedenle işverenler açısından aynı sosyal faydayı daha düşük maliyetle sağlayabilmek adına, kırtasiye yardımının doğrudan ürün olarak verilmesi çoğu durumda SGK maliyeti bakımından daha avantajlı bir yöntem olarak öne çıkmaktadır.