İşveren her adaydan adli sicil kaydı isteyebilir mi? İşe alım sürecinde adli sicil kaydı talebinin hukuki sınırları, KVKK hükümleri, özlük dosyasında saklanması ve işverenlerin dikkat etmesi gereken hususları ayrıntılı olarak inceleyin.
İşe alım sürecinde adaylardan adli sicil kaydı istenmesi, birçok işyerinde yıllardır uygulanan standart prosedürlerden biri olarak görülmektedir. Ancak son yıllarda 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında yapılan değerlendirmeler ve Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun kararları, bu uygulamanın her durumda hukuka uygun olmadığını ortaya koymuştur.
Peki işveren her adaydan adli sicil kaydı isteyebilir mi? Kanunda açık bir yasak veya izin var mı? İşverenin güvenilir personel seçme hakkı ile adayın kişisel verilerinin korunması hakkı nasıl dengelenmelidir? Bu soruların cevabı, hem İş Hukuku hem de KVKK bakımından büyük önem taşımaktadır.
Adli Sicil Kaydı Nedir?
Adli sicil kaydı, 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu kapsamında kişilerin kesinleşmiş ceza mahkûmiyetleri ve güvenlik tedbirlerine ilişkin bilgileri içeren resmi bir belgedir.
Bu bilgiler, KVKK kapsamında ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirlerine ilişkin kişisel veri niteliğindedir. Bu nedenle diğer kişisel verilere göre daha sıkı koruma altındadır ve işlenmesi belirli hukuki şartlara bağlıdır.
Dolayısıyla adli sicil kaydı, her işe girişte otomatik olarak istenecek sıradan bir belge olarak değerlendirilemez.
İşveren Her Adaydan Adli Sicil Kaydı Talep Edebilir mi?
Bu konuda mevzuatta işverenlere tanınmış genel ve sınırsız bir yetki bulunmamaktadır.
Başka bir ifadeyle, "Şirketimizin prosedürü gereği herkesten adli sicil kaydı alıyoruz." şeklindeki uygulamanın tek başına hukuki dayanak oluşturduğu söylenemez.
Özellikle KVKK'nın hukuka uygunluk, amaçla bağlantılı olma, gereklilik ve ölçülülük ilkeleri dikkate alındığında, her adaydan standart olarak adli sicil kaydı talep edilmesi hukuki risk doğurabilir.
Kanunda Açık Düzenleme Bulunan Meslekler
Bazı mesleklerde kanun koyucu doğrudan belirli suçlardan mahkûm olmama şartı aramaktadır.
Örneğin;
bakımından ilgili kanunlarda adli sicil veya belirli suçlardan mahkûm olmama şartı düzenlenmiştir.
Bu durumlarda işverenin adli sicil kaydı talep etmesi açık bir hukuki dayanağa sahiptir.
Kanunda Düzenleme Yoksa Ne Olacak?
Asıl tartışma bu noktada başlamaktadır.
Öğretide ve uygulamada bu konuda farklı görüşler bulunmaktadır.
Bir görüşe göre, kanunda açıkça düzenlenmeyen hiçbir pozisyon için işveren adli sicil kaydı talep edemez. Çünkü ceza mahkûmiyetine ilişkin kişisel veriler ancak kanunun açıkça izin verdiği durumlarda işlenebilir.
Diğer görüş ise, yapılacak işin niteliği gerektiriyorsa ve veri işleme gerçekten zorunlu, amaçla bağlantılı ve ölçülü ise, işverenin adli sicil kaydı talep edebileceğini savunmaktadır.
Örneğin;
gibi güven ilişkisi gerektiren görevlerde işin niteliği dikkate alınarak değerlendirme yapılabileceği ileri sürülmektedir.
Ancak burada unutulmaması gereken nokta, bu görüşün her somut olay bakımından ayrıca değerlendirilmesi gerektiğidir.
KVKK Kurulu'nun Yaklaşımı
Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun kararları incelendiğinde, ceza mahkûmiyetine ilişkin kişisel verilerin sıradan işe giriş evrakı olarak değerlendirilmesine sıcak bakılmadığı görülmektedir.
Kurul, işverenlerin veri işleme faaliyetlerinde ölçülülük, gereklilik ve veri minimizasyonu ilkelerine uygun hareket etmeleri gerektiğini vurgulamaktadır.
Bu nedenle yalnızca alışkanlık veya şirket prosedürü gerekçe gösterilerek adli sicil kaydı istenmesi ciddi hukuki risk oluşturabilir.
Belgeyi İade Etmek Hukuki Riski Ortadan Kaldırır mı?
Uygulamada bazı işverenler adli sicil kaydını yalnızca inceleyip adaya iade ettikleri için KVKK açısından sorun oluşmayacağını düşünmektedir.
Ancak bu görüş de tartışmalıdır.
Çünkü belge işverene ulaştığı ve incelendiği anda kişisel veri işleme faaliyeti başlamaktadır. Bu nedenle belgenin daha sonra iade edilmesi, veri işlemenin hukuki dayanağının bulunması gerekliliğini ortadan kaldırmaz.
Dolayısıyla esas değerlendirilmesi gereken konu, belgenin saklanıp saklanmadığı değil, ilk etapta talep edilmesinin hukuki bir dayanağının bulunup bulunmadığıdır.
İşverenler Nelere Dikkat Etmeli?
İşverenlerin işe alım süreçlerinde şu hususları dikkate almaları önemlidir:
Sonuç
İşe alım sürecinde adli sicil kaydı talep edilmesi konusunda tek cümleyle "her zaman serbesttir" veya "her zaman yasaktır" demek doğru değildir.
Kanunda açık düzenleme bulunan mesleklerde adli sicil kaydı talep edilmesi hukuken mümkündür. Bunun dışında kalan pozisyonlarda ise hukuki tartışma devam etmektedir. Bir görüş, açık kanuni düzenleme bulunmayan hiçbir durumda adli sicil kaydı istenemeyeceğini savunurken; diğer görüş, işin niteliği gerektiriyorsa ve KVKK'nın hukuka uygunluk, gereklilik ve ölçülülük ilkeleri sağlanıyorsa bunun mümkün olabileceğini kabul etmektedir.
HRD Danışmanlık Hakkında
HRD Danışmanlık; insan kaynakları, bordro outsource, iş hukuku ve SGK danışmanlığı alanlarında işletmelere uçtan uca profesyonel çözümler sunmaktadır. 15 yılı aşkın sektör deneyimiyle faaliyet gösteren HRD Danışmanlık, bordro yönetimi, personel özlük işlemleri, dijital İK çözümleri, eğitim programları ve mevzuat danışmanlığı hizmetlerini tek çatı altında sunarak işletmelerin operasyonel yükünü azaltmayı ve yasal uyum süreçlerini güvenle yönetmelerini hedeflemektedir.
HRD Danışmanlık'ın geliştirdiği dijital çözümler sayesinde müşteriler; bordro süreçlerini, SGK ve iş hukuku danışmanlığını, izin yönetimini ve İK operasyonlarını tek platform üzerinden takip edebilmekte, uzman danışman kadrosundan hızlı ve güvenilir destek alabilmektedir.
İnsan kaynakları ve bordro süreçlerinizi mevzuata uygun, güvenli ve verimli şekilde yönetmek için www.hrddanismanlik.com adresini ziyaret edebilir veya 0850 850 0 473 numaralı telefondan uzman ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.
Kaynakça
Copyright © 2025 
All Rights
Reserved
