İşçi Haklarında Türkiye’nin 2025 Tablosu: En Kötü 10 Ülke Listesinde

ITUC Nedir?
Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu (ITUC), merkezi Brüksel’de bulunan, 2006 yılında kurulan ve 167 ülkeden yaklaşık 191 milyon işçi ile 300’ün üzerinde sendikayı temsil eden dünyanın en büyük işçi örgütüdür.
ITUC; işçilerin grev hakkı, toplu sözleşme hakkı, sendika kurma ve sendikaya üye olma hakkı gibi temel haklarını uluslararası düzeyde savunur. Ayrıca, çalışma koşulları, iş güvenliği, ücretler ve sosyal güvenlik alanlarında küresel kampanyalar yürütür.
Her yıl yayımladığı Küresel Haklar Endeksi (Global Rights Index) ile ülkelerde işçi haklarının ihlal düzeyini ölçer ve 1’den 5+’a kadar derecelendirir.
Dünyada İşçi Haklarının Genel Durumu (2025)
ITUC’un 2025 Küresel Haklar Endeksi, 151 ülkeyi değerlendirerek küresel ölçekte işçi haklarında son 11 yılın en kötü seviyesini ortaya koydu.
• %87 ülkede grev hakkı ihlal ediliyor.
• %80 ülkede toplu pazarlık hakkı engelleniyor.
• %75 ülkede sendika kurma ve üyelik hakkı kısıtlanıyor.
• %72 ülkede adalete erişim hakkı sınırlandırılıyor.
Bölgesel Görünüm
• Orta Doğu ve Kuzey Afrika: İşçi hakları açısından en kötü bölge olmaya devam ediyor. Toplu sözleşme ve sendikalaşma hakları sistematik olarak engelleniyor.
• Asya-Pasifik: Grev yasakları, sendika liderlerinin tutuklanması ve sendikalara yönelik baskılar arttı.
• Afrika: Sendikal faaliyetlere yönelik şiddet ve baskılar yaygın.
• Avrupa: Endeks tarihinin en kötü performansını gösterdi; birçok ülkede protestolar bastırıldı.
• Amerika Kıtası: Sendika karşıtı uygulamalar ve toplu sözleşme engellemeleri yoğunlaştı.
En Kötü 10 Ülke (2025)
Bangladeş, Belarus, Ekvador, Mısır, Eswatini, Myanmar, Nijerya, Filipinler, Tunus ve Türkiye.
Türkiye Neden En Kötüler Arasında?
2025 verilerine göre Türkiye, “hak garantisinin olmadığı ülkeler” kategorisinde yer alıyor ve sendikal haklar üzerindeki baskılar devam ediyor.
Başlıca nedenler:
• Grev, toplu pazarlık ve sendika kurma haklarının sistematik olarak engellenmesi.
• Sendikalaşma girişiminde bulunan işçilerin işten çıkarılması.
• Sendikacılara yönelik asılsız suçlamalar, yargı süreçleri ve şiddet tehditleri.
• İfade ve protesto özgürlüklerinin kısıtlanması.
2025 ITUC Küresel Haklar Endeksi – Türkiye Bulguları
• 2024 yerel seçimlerinden sonra:
• HAK-İŞ üyesi 6.750 işçi işten çıkarıldı.
• Yaklaşık 30.000 işçi sendika üyeliğinden istifaya zorlandı.
• DİSK/Dev Sağlık-İş’in toplu pazarlık hakkı, üyelerinin kayıttan silinmesiyle %0,99’a düşürüldü (yasal eşik %1).
• 1 Mayıs 2024 gösterilerinde çok sayıda protestocu gözaltına alındı.
• Sendika liderleri ve temsilcileri hakkında gözaltı ve tutuklama kararları verildi.
2016’dan Bu Yana Süren Sorun
Türkiye, 2016 yılından beri işçi hakları açısından dünyanın en kötü 10 ülkesi listesinde yer alıyor.
Bunun başlıca nedenleri:
• Sendikal örgütlenmeye karşı işveren ve idari baskılar.
• Yasal hakların uygulanmaması ve caydırıcı yaptırımların olmaması.
• Sendikal faaliyetlere yönelik şiddet, gözaltı ve yargılamalar.
• Ekonomik kriz, hayat pahalılığı ve iş güvencesizliğinin artması.
Sonuç: Hak İhlallerine Rağmen Mücadele Sürüyor
ITUC’un 2025 raporu, Türkiye’de işçi haklarının uluslararası standartların çok altında olduğunu ortaya koyuyor.
Buna rağmen binlerce işçi ve sendikacı, grev hakkı, toplu sözleşme hakkı ve örgütlenme özgürlüğü için mücadelesine devam ediyor.