Yoğunlaştırılmış İş Haftası ve Denkleştirme Süresi

Yoğunlaştırılmış İş Haftası ve Denkleştirme Süresi

YOĞUNLAŞTIRILMIŞ İŞ HAFTASI VE DENKLEŞTİRME SÜRESİ

4857 Sayılı İş Kanunu'nun 63. maddesi, haftalık çalışma süresinin 45 saat olduğunu, aksi kararlaştırılmadıkça bu sürenin çalışma günlerine eşit olarak dağıtılacağını hükme bağlamıştır. Haftalık çalışma saatinin çalışılan günlere eşit olarak dağıtılması genel kural olmakla birlikte, aksi kararlaştırılmışsa bu süre, günlere farklı şekilde de dağıtılabilir. Bu bağlamda çalışma saatinin her gün aynı olması zorunlu değildir. Bu 45 saati aşan çalışmalar ise fazla çalışmaya (fazla mesaiye) girer ve her bir saatlik fazla çalışma için işçiye, saat başına düşen normal ücretinin yüzde elli fazlasının ödenmesini gerektirir. Ve günlük çalışma saati de 11 saati aşamaz.

Belirtmek gerekir ki denkleştirme, tarafların bu hususta karşılıklı olarak anlaşması ile uygulanır. İşveren tarafından tek taraflı olarak denkleştirme uygulamasına karar verilemez. Tarafların karşılıklı olarak anlaşması hususunda Kanun’da herhangi bir şekil şartından söz edilmemişse de İş Kanunu’na İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde, denkleştirmenin ancak yazılı anlaşma ile uygulanabileceği öngörülmüştür. Denkleştirme, bütün işyerinde veya işyerinin bazı bölümlerinde çalışan işçiler için uygulanabileceği gibi tek işçi için dahi uygulanabilir. 

Özellikle tekstil ve imalat sektöründe, sipariş ve parça işlerinde bu durum fazla görülmektedir. Çoğu zaman çalışanlar normal çalışma sürelerinin üzerinde bir çalışma yaptıklarında, fazla mesai ile karıştırmakta ve haklarının çiğnendiğini düşünmektedir. 4857 sayılı Kanun’un, çalışma süresi başlıklı 63’üncü maddesinde, haftalık çalışma süresinin iş günlerine eşit ölçüde bölünmesi kuralına esneklik getirilerek, sözleşmelerle haftalık normal çalışma süresinin işyerinde haftanın çalışılan günlerine farklı bir şekilde dağıtılabileceği kabul edilmiştir. Kanunda belirtilen haftalık çalışma süresinin üzerinde bir iş gücüne ihtiyaç duyulması halinde denkleştirme usulü ile çıkar yolun bulunabileceği ve hem işvereni hem de işçinin Yasal olarak mağduriyetinin önlenmesi amaçlanmıştır. İş yoğunluğu ile karşılaşılan durumlarda “denkleştirme” usulü ile karşı karşıya kalırız.

Taraflar haftada 5 gün çalışılacağını ve bunun 4 gününde 11’er saat, beşinci günündeyse 1 saat iş görülebileceğini kararlaştırmış olabilirler. Önemli olan, günlük normal azami iş süresi olan 11 saatin aşılmamasıdır. Böyle bir çalışma sisteminin düzenli biçimde uygulandığı hallerde “denkleştirme” ye gerek yoktur. Zira, böyle bir uygulama hiçbir haftada normal haftalık çalışma süresinin aşılması sonucunu doğurmaz. Yasada öngörülen iki veya dört aylık denkleştirme süreleri azami süreler olup, taraflar bu sürelerin altında bir denkleştirme süresi kararlaştırabilirler.

Korona virüsü ile birlikte, işyerlerinde ki çalışmalarına devam eden bazı kurumlar, denkleştirme çalışmalarını da uygulayabilirler. Çünkü bu uygulamaya geçen işletmeler için, personeli haftada 45 saat çalıştırmak riskli olabilir. Bu sebeple, işverenler işçileriyle beraber belirledikleri haftalarda daha az çalışma yapıp, sonraki haftalarda ise eksik çalışma saatlerini tamamlayabilirler.

Örneğin; İş sözleşmesiyle haftalık çalışma süresi 45 saat olarak belirlenen bir işyerinde 4 haftalık denkleştirme uygulaması yapılmaktadır.

1.Hafta 35 saat çalışılmıştır.

2.Hafta 37 saat çalışılmıştır.

3.Hafta 50 saat çalışılmıştır.

4.Hafta 58 saat çalışılmıştır.

35+37+48+60 / 4 = 45 Saat

Denkleştirme Uygulanmayacak İşçiler;

 Denkleştirme süresinin uygulanmayacağı istisna olan bazı işçiler vardır. Bunlar;

(1) 18 (on sekiz ) yaşını tamamlamamış işçiler,

(2) İşyeri hekimi başta olmak üzere sağlıklarının elvermediği hekim raporu ile belgelenen işçiler

(3) Gebe, yeni doğum yapmış ve emziren işçiler

(4) Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçiler hakkında uygulanması mümkün değildir.